حسابرسی مالیاتی: راهنمای جامع تبدیل چالش به فرصت برای انطباق و رشد پایدار

در دنیای کسب‌وکار، واژه «حسابرسی مالیاتی» اغلب با نگرانی و اضطراب همراه است. اما یک مدیر هوشمند و یک کارآفرین آینده‌نگر می‌داند که این فرآیند، بیش از آنکه یک تهدید باشد، یک آزمون برای سنجش سلامت و استحکام ساختار مالی شرکت است. حسابرسی مالیاتی، آینه‌ای است که شفافیت، دقت و انضباط مالی شما را بازتاب می‌دهد. این مقاله یک راهنمای فنی و انگیزه‌بخش است تا شما را از ترس‌های بی‌اساس رها کرده و با دانش و ابزارهای لازم برای مواجهه قدرتمند با این فرآیند مجهز کند. ما به شما نشان خواهیم داد که چگونه با درک عمیق از انطباق مالیاتی، تحلیل رفتار گزارشگری مالیاتی و مدیریت صحیح داده‌های اداری مالیات، می‌توانید فرآیند حسابرسی را به فرصتی برای بهینه‌سازی فرآیندها، کاهش ریسک‌های آینده و اثبات سلامت مالی کسب‌وکارتان تبدیل کنید. این مسیر، مسیری به سوی اعتماد به نفس مالی و رشد پایدار است.

حسابرسی مالیاتی چیست و چرا یک فرصت است نه تهدید؟

حسابرسی مالیاتی، به زبان ساده، فرآیندی است که در آن سازمان امور مالیاتی کشور، صحت و سقم اطلاعات مالی مندرج در اظهارنامه‌های مالیاتی شما (اعم از مالیات بر درآمد شرکت، مالیات بر ارزش افزوده و…) را با اسناد، مدارک و دفاتر قانونی شما تطبیق می‌دهد. هدف اصلی این فرآیند، راستی‌آزمایی این است که آیا شما تکالیف قانونی خود را به درستی انجام داده‌اید و مالیات متعلقه را به صورت کامل و صحیح محاسبه و پرداخت کرده‌اید یا خیر.

این فرآیند بر اساس اختیارات قانونی، به خصوص ماده 97 قانون مالیاتهای مستقیم، انجام می‌شود که به سازمان امور مالیاتی اجازه می‌دهد تا دفاتر، اسناد و مدارک مودیان را برای تشخیص درآمد مشمول مالیات واقعی بررسی کند.

تغییر نگرش: از تهدید به فرصت

نگاه سنتی به حسابرسی، آن را یک بازجویی مالی تلقی می‌کند. اما نگاه استراتژیک، آن را یک فرصت بی‌نظیر برای ارزیابی و تقویت کسب‌وکار می‌بیند:

• فرصت بازبینی داخلی: حسابرسی شما را وادار می‌کند تا تمامی فرآیندهای مالی و حسابداری خود را با دقت بازبینی کنید. این بازبینی می‌تواند نقاط ضعف، ناکارآمدی‌ها و اشتباهات سیستمی را آشکار سازد که در حالت عادی از چشم پنهان می‌مانند.
• فرصت اثبات شفافیت مالی: یک حسابرسی موفق، مهر تأییدی بر سلامت و شفافیت مالی کسب‌وکار شماست. این اعتبار می‌تواند در جذب سرمایه‌گذار، دریافت تسهیلات بانکی و ایجاد روابط تجاری مستحکم بسیار ارزشمند باشد.
• فرصت یادگیری و بهینه‌سازی: مواجهه با سوالات و چالش‌های یک ممیز مالیاتی، دانش شما را از قوانین و مقررات افزایش می‌دهد. شما یاد می‌گیرید که چگونه اسناد خود را بهتر مدیریت کنید و برای آینده، ریسک مالیاتی خود را به حداقل برسانید.
• فرصت برای استحکام‌بخشی: با شناسایی و رفع نقاط ضعف مالی در طول حسابرسی، شما در واقع در حال ساختن یک بنای مالی مستحکم‌تر برای آینده کسب‌وکار خود هستید.

بنابراین، به جای ترس، با آمادگی و دانش به استقبال این فرآیند بروید. حسابرسی مالیاتی یک آزمون است و کسب‌وکاری که برای آن آماده باشد، نه تنها سربلند بیرون می‌آید، بلکه قوی‌تر از قبل به مسیر خود ادامه می‌دهد.

انواع حسابرسی مالیاتی: از بررسی اسناد تا بازرسی میدانی

سازمان امور مالیاتی از روش‌های مختلفی برای بررسی پرونده‌های مالیاتی استفاده می‌کند. شناخت این روش‌ها به شما کمک می‌کند تا بدانید در هر مرحله باید منتظر چه چیزی باشید و چگونه خود را آماده کنید.

حسابرسی جامع (Comprehensive Audit)

این نوع حسابرسی، کامل‌ترین و دقیق‌ترین شکل بررسی است. در یک حسابرسی جامع، ممیز مالیاتی تقریباً تمام جنبه‌های مالی کسب‌وکار شما را برای یک دوره مالی مشخص (معمولاً یک سال) زیر ذره‌بین قرار می‌دهد. این موارد شامل:

• بررسی کامل دفاتر قانونی (روزنامه و کل).
• تطبیق صورت‌های مالی (ترازنامه و صورت سود و زیان) با دفاتر و اسناد.
• بررسی تک‌تک اسناد درآمدی، از جمله فاکتورهای فروش و قراردادها.
• بررسی دقیق هزینه‌های ثبت شده و تطبیق آن‌ها با فاکتورها و مدارک مثبته.
• کنترل محاسبات استهلاک، حقوق و دستمزد، و سایر کسورات قانونی.
• بررسی حساب‌های بانکی و تطبیق واریزی‌ها با درآمدهای ابرازی.

حسابرسی جامع معمولاً برای شرکت‌های بزرگ، پرونده‌هایی با ریسک بالا یا در مواردی که ابهامات جدی وجود دارد، انجام می‌شود.

حسابرسی محدود (Limited Audit) یا موضوعی

در یک حسابرسی محدود، تمرکز ممیز بر روی یک یا چند سرفصل یا موضوع خاص است. به جای بررسی تمام پرونده، تنها بخش‌های مشخصی که مشکوک به نظر می‌رسند یا نیاز به بررسی بیشتر دارند، حسابرسی می‌شوند. مثال‌هایی از حسابرسی محدود عبارتند از:

• بررسی صرفاً هزینه‌های عمده شرکت.
• تمرکز بر معاملات با اشخاص وابسته.
• بررسی صحت و سقم معافیت‌های مالیاتی استفاده شده.
• کنترل محاسبات مالیات بر ارزش افزوده.

این نوع حسابرسی سریع‌تر است اما نشان می‌دهد که سازمان مالیاتی روی بخش خاصی از فعالیت شما حساس شده است.

حسابرسی اداری (Desk Audit) در مقابل حسابرسی میدانی (Field Audit)

• حسابرسی اداری: در این روش، بررسی‌ها در محل اداره مالیات انجام می‌شود. شما مدارک و اسناد درخواستی را به اداره مالیات ارسال می‌کنید و ممیز آن‌ها را در دفتر خود بررسی می‌کند. این روش معمولاً برای پرونده‌های ساده‌تر یا بررسی‌های اولیه به کار می‌رود.
• حسابرسی میدانی: در این حالت، ممیز یا گروه حسابرسی به محل فعالیت شما (دفتر شرکت، کارخانه و…) مراجعه می‌کنند تا اسناد، دفاتر، سیستم‌های حسابداری و حتی موجودی انبار را از نزدیک بررسی کنند. این روش عموماً برای حسابرسی‌های جامع و پرونده‌های پیچیده استفاده می‌شود.

ماشه حسابرسی مالیاتی چیست؟ چه عواملی ریسک شما را بالا می‌برد؟

سازمان امور مالیاتی از سیستم‌های هوشمند و الگوریتم‌های مبتنی بر ریسک برای انتخاب پرونده‌های حسابرسی استفاده می‌کند. اگرچه انتخاب برخی پرونده‌ها ممکن است تصادفی باشد، اما اغلب موارد، وجود “پرچم‌های قرمز” یا عوامل خطر، باعث انتخاب یک پرونده برای حسابرسی می‌شود. آگاهی از این عوامل به شما کمک می‌کند تا ریسک مالیاتی خود را مدیریت کنید.

• مغایرت‌های آماری بزرگ: اگر ارقام اظهارنامه شما (مانند حاشیه سود، نسبت هزینه‌ها به درآمد و…) تفاوت فاحشی با میانگین صنعت یا صنف شما داشته باشد، این یک زنگ خطر است.
• نوسانات شدید و غیرمنطقی: افزایش ناگهانی و بسیار زیاد هزینه‌ها یا کاهش شدید درآمد نسبت به سال‌های گذشته بدون دلیل قانع‌کننده، می‌تواند شک‌برانگیز باشد.
• زیان‌های متوالی: اگر کسب‌وکار شما برای چندین سال متوالی زیان نشان دهد، سازمان مالیاتی ممکن است بخواهد بررسی کند که آیا این زیان واقعی است یا صرفاً یک استراتژی برای فرار از مالیات.
• هزینه‌های غیرمتعارف و بالا: ثبت هزینه‌هایی مانند هزینه‌های سفر، پذیرایی و تبلیغات به میزان بسیار بالا و نامتناسب با حجم فعالیت، توجه ممیزان را جلب می‌کند.
• معاملات پیچیده با اشخاص وابسته: معاملاتی که با شرکت‌های خواهر، مدیران یا سهامداران اصلی انجام می‌شود، همیشه با دقت بیشتری بررسی می‌شوند تا از واقعی بودن قیمت‌ها و شرایط اطمینان حاصل شود.
• عدم تطابق اطلاعات: مغایرت بین اطلاعات اظهارنامه شما با داده‌های اداری مالیات (مانند گزارشات خرید و فروش فصلی، اطلاعات گمرک، داده‌های بانکی و بیمه) یکی از قطعی‌ترین دلایل برای حسابرسی است.
• اصلاحات مکرر اظهارنامه: اگرچه اصلاح اظهارنامه یک حق قانونی است، اما اصلاحات پی‌درپی و با تغییرات بزرگ می‌تواند نشانه‌ای از عدم قطعیت یا تلاش برای پنهان‌کاری تلقی شود.
• سابقه تخلفات مالیاتی: مودیانی که در گذشته سابقه فرار مالیاتی یا تخلف داشته‌اند، با احتمال بیشتری در آینده نیز مورد حسابرسی قرار می‌گیرند.

فرآیند حسابرسی مالیاتی: راهنمای گام به گام از ابلاغ تا برگه تشخیص

فرآیند حسابرسی مالیاتی دارای مراحل مشخصی است. درک این مراحل به شما کمک می‌کند تا با آرامش و آمادگی کامل در هر گام پیش بروید و کنترل اوضاع را در دست داشته باشید.

مرحله اول: دریافت برگه دعوت به رسیدگی (ابلاغیه) و آماده‌سازی اسناد

شروع رسمی فرآیند با ابلاغ “برگه دعوت به رسیدگی” است. این برگه به صورت الکترونیکی در کارپوشه شما در سامانه مودیان ابلاغ می‌شود. در این برگه، سال مالی مورد رسیدگی و فهرستی از اسناد و مدارک مورد نیاز ذکر شده است. از لحظه دریافت این برگه، شما باید:

1. زمان‌بندی را جدی بگیرید: معمولاً مهلت مشخصی برای ارائه اسناد تعیین می‌شود. تأخیر در این مرحله تأثیر منفی بر روند رسیدگی دارد.
2. چک‌لیست اسناد را تهیه کنید: تمامی اسناد و مدارک درخواست شده را به دقت جمع‌آوری و مرتب کنید. این اسناد معمولاً شامل دفاتر قانونی، صورت‌های مالی، فاکتورهای خرید و فروش، قراردادها، لیست حقوق و بیمه، و اسناد بانکی است.
3. یک پرونده فیزیکی یا دیجیتال منظم بسازید: تمام مدارک را به صورت دسته‌بندی شده و منظم آماده کنید تا در زمان جلسه به راحتی قابل دسترس باشند. این نظم، نشان‌دهنده حرفه‌ای بودن و تسلط شماست.

مرحله دوم: جلسه با ممیز و ارائه مدارک

این جلسه، مهم‌ترین نقطه تماس شما با حسابرس است. در این جلسه، شما یا نماینده قانونی‌تان (مانند مدیر مالی یا مشاور مالیاتی) حضور یافته و اسناد آماده شده را ارائه می‌دهید. نکات کلیدی برای این جلسه:

• حضور به موقع و با آمادگی کامل: با تسلط کامل بر اعداد و ارقام و همراه داشتن تمام مدارک در جلسه حاضر شوید.
• صادق و شفاف باشید: به سوالات ممیز با دقت و صداقت پاسخ دهید. از ارائه اطلاعات مبهم یا متناقض خودداری کنید.
• حرفه‌ای و محترمانه رفتار کنید: حتی در صورت بروز اختلاف نظر، آرامش خود را حفظ کرده و با منطق و استناد به مدارک صحبت کنید.
• پاسخ‌های خود را مستند کنید: اگر سوالی پرسیده می‌شود، پاسخ خود را با ارجاع به سند یا مدرک مربوطه پشتیبانی کنید.

مرحله سوم: بررسی داده‌های اداری مالیات و دفاتر قانونی

پس از دریافت اسناد، ممیز وارد مرحله اصلی بررسی می‌شود. در این مرحله، او اطلاعات ارائه شده توسط شما را با منابع اطلاعاتی دیگر مقایسه می‌کند:

• کنترل دفاتر قانونی: ممیز صحت پلمپ، ترتیب ثبت رویدادها و عدم وجود خدشه در دفاتر را بررسی می‌کند. رد دفاتر قانونی می‌تواند منجر به تشخیص علی‌الرأس مالیات شود.
• تطبیق با داده‌های اداری مالیات: این بخش بسیار حیاتی است. ممیز، فروش ابرازی شما را با گزارشات خرید و فروش فصلی (ماده ۱۶۹)، اطلاعات واریزی به حساب‌های بانکی، اطلاعات گمرکی (برای واردات و صادرات) و سایر داده‌هایی که از نهادهای مختلف دریافت کرده، مقایسه می‌کند. هرگونه مغایرت باید توسط شما به صورت مستدل توضیح داده شود.
• بررسی رفتار گزارشگری مالیاتی: ممیز الگوهای گزارشگری شما را در طول زمان تحلیل می‌کند. ثبات و منطق در گزارش‌ها یک امتیاز مثبت است.

مرحله چهارم: دریافت گزارش حسابرسی و برگه تشخیص مالیات

پس از اتمام بررسی‌ها، ممیز گزارشی تهیه می‌کند که مبنای صدور “برگه تشخیص مالیات” قرار می‌گیرد. برگه تشخیص، نتیجه نهایی حسابرسی است و مبلغ مالیات متعلقه از نظر سازمان را مشخص می‌کند. این برگه به شما ابلاغ می‌شود و شما ۳۰ روز فرصت دارید تا نسبت به آن تمکین کرده یا اعتراض خود را ثبت کنید.

اسناد و مدارک کلیدی برای یک حسابرسی موفق و قدرتمند

آماده‌سازی یک مجموعه کامل و بی‌نقص از اسناد، نیمی از راه موفقیت در حسابرسی است. این اسناد باید به گونه‌ای باشند که داستان مالی کسب‌وکار شما را به صورت شفاف و قابل دفاع روایت کنند.

• دفاتر قانونی پلمپ شده (روزنامه و کل): این دفاتر ستون فقرات حسابرسی هستند. باید بدون خط‌خوردگی، سفید ماندن صفحات و مطابق با استانداردهای حسابداری باشند.
• صورت‌های مالی نهایی: ترازنامه، صورت سود و زیان، و صورت جریان وجوه نقد که با دفاتر قانونی مطابقت کامل داشته باشند.
• فاکتورهای فروش و قراردادها: کلیه فاکتورهای رسمی فروش، قراردادهای ارائه خدمات و مستندات مربوط به درآمدها.
• اسناد هزینه‌ها و خریدها: فاکتورهای رسمی خرید مواد اولیه و کالا، قبوض، اجاره‌نامه، قراردادهای پیمانکاری و هر سندی که هزینه‌های شما را اثبات کند.
• اسناد مربوط به حقوق و دستمزد: لیست کامل حقوق، فیش‌های واریزی، لیست بیمه و مالیات حقوق کارکنان.
• اسناد بانکی: صورتحساب کامل تمام حساب‌های بانکی شرکت و تطبیق گردش حساب با درآمدهای ثبت شده.
• اسناد دارایی‌های ثابت و استهلاک: جدول کامل دارایی‌ها، فاکتور خرید آن‌ها و محاسبات دقیق استهلاک انباشته.
• اظهارنامه‌های ارزش افزوده و گزارشات فصلی: این اسناد برای تطبیق با اظهارنامه عملکرد بسیار مهم هستند.
• مجوزهای فعالیت و اسناد ثبتی: جواز کسب، آگهی تأسیس و آخرین تغییرات شرکت.

حقوق و تکالیف شما در فرآیند حسابرسی: سکان را به دست بگیرید

در فرآیند حسابرسی، شما صرفاً یک پاسخ‌دهنده نیستید، بلکه دارای حقوق قانونی مشخصی هستید. آگاهی از این حقوق به شما قدرت می‌دهد تا فرآیند را به درستی مدیریت کنید.

حقوق شما به عنوان مودی

• حق اطلاع: شما حق دارید بدانید که برای کدام سال مالی و بر اساس چه دلیلی تحت حسابرسی قرار گرفته‌اید.
• حق داشتن نماینده: شما می‌توانید یک مشاور مالیاتی، وکیل یا مدیر مالی را به عنوان نماینده قانونی خود برای حضور در جلسات و پاسخگویی به ممیز معرفی کنید.
• حق دسترسی به گزارش حسابرسی: شما حق دارید که گزارش نهایی حسابرس را که مبنای صدور برگه تشخیص بوده، مشاهده و دریافت کنید.
• حق اعتراض: اگر با نتایج برگه تشخیص مخالف باشید، حق دارید در مهلت قانونی (۳۰ روز) اعتراض کرده و پرونده خود را به هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی ببرید.
• حق محرمانگی اطلاعات: سازمان امور مالیاتی موظف است اطلاعات مالی شما را محرمانه تلقی کرده و از افشای آن به دیگران (جز در موارد قانونی) خودداری کند.

تکالیف شما به عنوان مودی

• تکلیف به همکاری: شما موظف هستید با ممیز همکاری کرده و اسناد و مدارک درخواستی را در مهلت مقرر ارائه دهید. عدم همکاری می‌تواند منجر به تشخیص علی‌الرأس شود.
• تکلیف به ارائه اطلاعات صحیح: ارائه اطلاعات نادرست یا اسناد جعلی جرم محسوب شده و مشمول جرائم مالیاتی سنگین خواهد شد.
• تکلیف به نگهداری اسناد: شما موظف هستید دفاتر و اسناد مالی خود را حداقل به مدت ۱۰ سال از تاریخ عملکرد نگهداری کنید.

پس از حسابرسی: از توافق تا اعتراض و دادرسی مالیاتی

پس از دریافت برگه تشخیص، شما در یک دوراهی قرار می‌گیرید: پذیرش و پرداخت، یا اعتراض و ورود به فرآیندهای حل اختلاف. انتخاب مسیر درست به میزان اختلاف، مستندات شما و تحلیل هزینه-فایده بستگی دارد.

گزینه اول: توافق و پرداخت

اگر مبلغ تشخیص داده شده منطقی است و اختلاف با اظهارنامه شما ناچیز است، یا اگر مدارک کافی برای دفاع ندارید، بهترین راه پذیرش برگه تشخیص و پرداخت مالیات در مهلت مقرر است. این کار از تعلق جرائم دیرکرد جلوگیری کرده و پرونده آن سال مالی را مختومه می‌کند.

گزینه دوم: اعتراض و فرآیند حل اختلاف

اگر معتقدید برگه تشخیص ناعادلانه است و مدارک محکمی برای دفاع از عملکرد خود دارید، باید وارد فرآیند اعتراض شوید:

1. ثبت اعتراض کتبی: ظرف ۳۰ روز از تاریخ ابلاغ، اعتراض خود را به صورت کتبی و مستدل به اداره امور مالیاتی مربوطه تسلیم کنید.
2. جلسه با رئیس امور مالیاتی (ماده ۲۳۸): اولین مرحله، مذاکره با رئیس امور مالیاتی است. در این جلسه فرصت دارید تا با ارائه مدارک جدید، او را برای تعدیل مالیات قانع کنید. در صورت توافق، پرونده مختومه می‌شود.
3. ارجاع به هیأت حل اختلاف بدوی: در صورت عدم توافق، پرونده به هیأت حل اختلاف مالیاتی بدوی ارجاع داده می‌شود. این هیأت متشکل از نماینده سازمان مالیاتی، یک قاضی و نماینده صنف یا بخش خصوصی است. شما باید لایحه دفاعی قوی و مستندات خود را به این هیأت ارائه دهید.
4. ارجاع به هیأت حل اختلاف تجدیدنظر: اگر رأی هیأت بدوی نیز مورد قبول شما یا سازمان مالیاتی نباشد، می‌توان ظرف ۲۰ روز به رأی اعتراض کرد تا پرونده در هیأت تجدیدنظر بررسی شود.
5. ورود به فرآیند دادرسی مالیاتی: به عنوان آخرین مرحله، در صورت عدم رضایت از رأی هیأت تجدیدنظر، می‌توانید به دیوان عدالت اداری شکایت کنید. این مرحله یک فرآیند کاملاً قضایی است و نیاز به مشاوره حقوقی تخصصی دارد.

استراتژی‌های پیشگیرانه: چگونه ریسک حسابرسی را کاهش و انطباق مالیاتی را به حداکثر برسانیم؟

بهترین راه برای مدیریت حسابرسی، جلوگیری از وقوع آن یا حداقل، کاهش ریسک آن است. انطباق مالیاتی یک رویکرد پیشگیرانه است که کسب‌وکار شما را در برابر چالش‌های مالیاتی مقاوم می‌کند.

ایجاد یک سیستم حسابداری شفاف و مستند

پایه و اساس انطباق مالیاتی، داشتن یک سیستم حسابداری دقیق و قابل اتکاست. این به معنای استفاده از نرم‌افزارهای حسابداری معتبر، ثبت روزانه و دقیق تمام رویدادهای مالی و نگهداری منظم تمامی اسناد و مدارک پشتیبان است. هر تراکنش باید یک ردپای کاغذی یا دیجیتال قابل ردیابی داشته باشد.

بررسی و تحلیل رفتار گزارشگری مالیاتی خود

به طور دوره‌ای، اظهارنامه‌های خود را از دید یک ممیز نگاه کنید. آیا رفتار گزارشگری مالیاتی شما منطقی و باثبات است؟ آیا نسبت‌های مالی شما با نرم صنعت همخوانی دارد؟ آیا نوسانات شدیدی در درآمد یا هزینه دارید که نیاز به توضیح داشته باشد؟ این خودارزیابی به شما کمک می‌کند تا نقاط ضعف بالقوه را قبل از اینکه توسط سازمان مالیاتی کشف شوند، شناسایی و اصلاح کنید.

استفاده از مشاوره تخصصی مالیاتی

قوانین مالیاتی پیچیده و در حال تغییر هستند. همکاری با یک مشاور مالیاتی خبره یک هزینه نیست، بلکه یک سرمایه‌گذاری است. یک مشاور خوب می‌تواند به شما در موارد زیر کمک کند:

• بهینه‌سازی ساختار مالی برای کاهش قانونی مالیات.
• اطمینان از رعایت آخرین قوانین و بخشنامه‌ها.
• کمک در تهیه و تنظیم اظهارنامه‌ها به صورت دقیق.
• نمایندگی شما در فرآیند حسابرسی و دفاع از حقوق شما.

آموزش مداوم و به‌روزرسانی دانش مالیاتی

به عنوان مدیر کسب‌وکار، لازم نیست یک متخصص مالیاتی باشید، اما باید درک خوبی از اصول اولیه و تکالیف اصلی خود داشته باشید. در دوره‌های آموزشی شرکت کنید، مقالات تخصصی را مطالعه کنید و همیشه از آخرین تغییرات قوانین مطلع باشید. دانش، قدرت شما در مواجهه با چالش‌های مالیاتی است.

جرائم مالیاتی ناشی از حسابرسی: از کتمان درآمد تا جعل اسناد

اگر در نتیجه حسابرسی، تخلفاتی مانند کتمان درآمد یا ارائه هزینه‌های غیرواقعی اثبات شود، مودی نه تنها موظف به پرداخت اصل مالیات است، بلکه با جرائم مالیاتی سنگینی نیز روبرو خواهد شد. این جرائم به منظور بازدارندگی و تضمین شفافیت مالی در نظر گرفته شده‌اند.

• جریمه کتمان درآمد یا ابراز هزینه غیرواقعی: بر اساس ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم، این تخلف مشمول جریمه‌ای معادل ۳۰٪ مالیات پرداخت نشده برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل است. این جریمه غیرقابل بخشودگی است.
• جریمه عدم تسلیم ترازنامه و حساب سود و زیان: این تخلف مشمول جریمه‌ای معادل ۲۰٪ مالیات متعلقه است.
• جریمه رد دفاتر قانونی: در صورتی که دفاتر قانونی مودی به دلایلی مانند عدم ثبت فعالیت‌ها یا عدم رعایت آیین‌نامه تحریر دفاتر، مردود اعلام شود، جریمه‌ای معادل ۱۰٪ مالیات برای او در نظر گرفته می‌شود.
• جریمه دیرکرد پرداخت مالیات: علاوه بر جرائم فوق، به ازای هر ماه تأخیر در پرداخت مالیات قطعی شده، جریمه‌ای معادل ۲.۵٪ مالیات پرداخت نشده به مودی تعلق می‌گیرد.

این جرائم نشان می‌دهند که تلاش برای فرار مالیاتی نه تنها غیراخلاقی و غیرقانونی است، بلکه از نظر اقتصادی نیز به هیچ وجه به‌صرفه نیست و می‌تواند هزینه‌های بسیار سنگین‌تری را به کسب‌وکار تحمیل کند.